Legary tarasowe - jaki rozstaw i materiał wybrać?

Legary to niewidoczna podstawa podłogi i tarasu

Legar jest poziomym elementem konstrukcyjnym, który podpiera deski podłogowe, tarasowe albo płyty wykończeniowe. Jego zadanie polega na przeniesieniu ciężaru ludzi, mebli i samej nawierzchni na podłoże lub punkty podparcia.

W domu legary mogą leżeć na stropie, podłodze betonowej albo belkach konstrukcyjnych. Na tarasie układa się je na betonie, bloczkach, stopach fundamentowych, wspornikach regulowanych lub przygotowanym podłożu. Dzięki temu deski nie przylegają bezpośrednio do wilgotnej powierzchni i mają przestrzeń potrzebną do wentylacji.

Nie należy mylić legara z podporą. Legar biegnie wzdłuż konstrukcji, a podpora znajduje się pod nim i przekazuje obciążenie do gruntu lub płyty. To ważne rozróżnienie, ponieważ rozstaw legarów i rozstaw podpór są dwiema różnymi wartościami.

Jaką funkcję pełnią legary na tarasie

Najważniejsza jest stabilność. Deska tarasowa nie powinna pracować jak sprężysta kładka między oddalonymi punktami. Legary ograniczają uginanie, utrzymują równą płaszczyznę i zapewniają miejsce do prawidłowego przykręcenia desek.

Druga sprawa to odprowadzanie wilgoci. Drewno musi mieć możliwość wysychania po deszczu, dlatego konstrukcja nie powinna leżeć bezpośrednio na betonie ani być szczelnie zamknięta od spodu. Przy tarasie na gruncie potrzebne są także stabilne, przepuszczalne punkty podparcia i odpływ wody.

Legary pomagają również wyrównać podłoże. Przy nierównej płycie betonowej można zastosować podkładki albo wsporniki regulowane, zamiast próbować kompensować różnice grubością desek. Sam legar nie naprawi jednak niestabilnego podłoża. Jeśli podpory osiadają, cała nawierzchnia zacznie się z czasem deformować.

W praktyce przyjmuję, że dobrze wykonane legarowanie powinno spełniać trzy warunki: konstrukcja jest sztywna, drewno nie stoi w wodzie, a pod deskami pozostaje swobodny przepływ powietrza. Estetyka tarasu zaczyna się właśnie pod jego powierzchnią.

Z czego wykonuje się legary i co wybrać

Najczęściej stosuje się drewno iglaste, zwłaszcza sosnę lub świerk, zwykle impregnowane i przeznaczone do warunków zewnętrznych. Sosna jest popularna ze względu na dostępność, łatwą obróbkę i korzystną cenę. Nieimpregnowany materiał położony blisko gruntu szybko traci trwałość.

Przy deskach egzotycznych nie dobieram legara wyłącznie na podstawie ceny. Różna rozszerzalność i skurcz materiałów mogą powodować poluzowanie wkrętów albo pękanie desek. Legar powinien być kompatybilny z deską, a w systemach kompozytowych trzeba trzymać się instrukcji konkretnego producenta.

Ważny jest także przekrój. W przydomowych tarasach często spotyka się legary o wymiarach około 45 x 70 mm lub 50 x 70 mm, ale wyższa konstrukcja, większe obciążenia i większy rozstaw podpór mogą wymagać większego przekroju. W przypadku tarasu wyniesionego nad gruntem dobór powinien wynikać z obliczeń, a nie z samego wyglądu belki.

Jak dobrać przekrój, rozstaw i punkty podparcia

Rozstaw legarów dobiera się przede wszystkim do deski. Cieńsza lub szersza deska potrzebuje gęstszego podparcia, ponieważ łatwiej się ugina. Dla wielu drewnianych desek tarasowych praktyczny zakres wynosi 40-50 cm między osiami legarów, natomiast przy delikatniejszych deskach bezpieczniejszy może być rozstaw 30-40 cm.

Instrukcja producenta ma tu pierwszeństwo przed ogólną tabelą. Przykładowo deska o grubości około 20-22 mm często wymaga rozstawu osiowego rzędu 35-40 cm, a grubsza deska może pozwolić na 45-50 cm. Podane wartości nie zastępują zaleceń dla konkretnego gatunku i profilu.

Nie wolno też zwiększać rozstawu tylko po to, aby kupić mniej materiału. Przy szerokości tarasu 4 m i rozstawie 40 cm potrzeba około 11 równoległych linii legarów, licząc skrajne elementy i korekty przy krawędziach. Gdy odstęp wzrośnie do 60 cm, deski mogą wyraźnie pracować pod obciążeniem.

Osobno ustala się rozmieszczenie podpór pod legarem. W wielu niskich konstrukcjach przyjmuje się około 40-60 cm między punktami podparcia, ale przy większym przekroju i dobrze zaprojektowanej konstrukcji możliwe są inne wartości. Podwójny legar warto zastosować tam, gdzie spotykają się końce desek, ponieważ każdy koniec powinien mieć własne, stabilne podparcie.

Montaż, który decyduje o trwałości całej konstrukcji

Przy tarasie na płycie betonowej układam legary na podkładkach izolacyjnych albo wspornikach, a nie bezpośrednio na betonie. Podłoże powinno mieć spadek umożliwiający odpływ wody, zwykle około 1-2 procent. Legary trzeba wypoziomować i w razie potrzeby trwale przymocować do podłoża.

Na gruncie najpierw przygotowuje się stabilną warstwę, na przykład z kruszywa, a potem ustawia bloczki, płyty lub regulowane podpory. Samo położenie drewna na ziemi jest rozwiązaniem pozornie szybkim, ale zwykle kończy się podciąganiem wilgoci, gniciem i nierównym osiadaniem.

Deski powinny być przykręcane do każdego legara, a przy krawędziach i łączeniach wymagają szczególnej uwagi. Do montażu zewnętrznego stosuję wkręty nierdzewne przeznaczone do tarasów. Przy twardym drewnie często potrzebne jest wcześniejsze nawiercenie otworów, aby ograniczyć ryzyko pękania.

Między deskami trzeba zachować szczeliny dylatacyjne. Ich wielkość zależy od gatunku, wilgotności i profilu deski, ale nie powinno się kopiować jednego wymiaru dla każdego materiału. Drewno zmienia szerokość wraz z wilgotnością, dlatego zbyt ciasno ułożone deski mogą się wypaczać, a zbyt duże szczeliny będą niekomfortowe i utrudnią korzystanie z tarasu.

Przed zamknięciem konstrukcji sprawdzam jeszcze, czy żadna podpora nie chwieje się, legary są ustawione w jednej płaszczyźnie, a pod spodem nie zalegają liście ani resztki budowlane. Ta kontrola zajmuje chwilę, natomiast późniejsza naprawa wymaga często demontażu całych fragmentów nawierzchni.

Błędy, przez które legary szybko tracą trwałość

• Brak izolacji od podłoża powoduje stałe zawilgocenie dolnej części drewna.
• Zbyt duży rozstaw sprawia, że deski uginają się i mogą pękać przy wkrętach.
• Brak wentylacji wydłuża czas wysychania po opadach.
• Nieprawidłowo ustawione podpory prowadzą do klawiszowania i nierówności tarasu.
• Niekompatybilne materiały mogą powodować wyrywanie mocowań oraz odkształcenia.
• Zamknięcie boków bez otworów wentylacyjnych ogranicza cyrkulację powietrza pod tarasem.

Często spotykam się z przekonaniem, że impregnat rozwiązuje każdy problem. Nie rozwiązuje. Preparat chroni drewno, ale nie zastąpi odpływu wody, prawidłowego podparcia i szczeliny wentylacyjnej. Największą trwałość daje połączenie kilku prostych decyzji, a nie jeden „mocny” produkt.

Dobry legar poznaje się po tym, czego nie widać

Legary są elementem, na którym nie warto oszczędzać przypadkowo, bo po ułożeniu desek dostęp do nich staje się utrudniony. Najpierw dopasowuję materiał do nawierzchni, potem ustalam rozstaw, punkty podparcia i sposób odprowadzania wody.

Jeżeli taras ma być niski i układany na stabilnej płycie, wystarczy prosty system na izolowanych podkładkach. Przy konstrukcji wyniesionej, dużym obciążeniu albo skomplikowanym podłożu potrzebny jest dokładniejszy projekt. Równe deski są efektem poprawnej pracy całej konstrukcji, nie tylko starannego przykręcenia widocznej powierzchni.